İzmiriz Biz
⌂
Anasayfa ›Yazarlar ›Başyazar I Hakan Doğanay
Köşe Yazısı

Başyazar I Hakan Doğanay · 12.11.2026

ALİAĞA'NIN SANAYİ VE EĞİTİM PARADOKSU

Paylaş:

Haber Resmi

İZMİRGÜNDEMHABER - Aliağa’daki HABAŞ tesislerinde yaşanan son patlama, yalnızca bir iş kazası veya münferit bir ihmal zinciri değil; yıllardır göz göre göre büyüyen yapısal bir krizin en sarsıcı dışavurumudur. Bu sanayi havzasının haritasına yukarıdan bakıldığında, devasa bacaların gölgesinde şekillenen bir eğitim ve demografi mühendisliği göze çarpar. İlçede üç adet meslek lisesi ve bir adet Mesleki Eğitim Merkezi (MESEM) bulunurken, akademik potansiyeli yüksek gençleri bilime ve teknolojiye yönlendirecek tek bir fen lisesinin dahi bulunmaması bir tesadüf değildir. Üstelik bu mesleki eğitim kurumlarının, sürekli iş kazaları ve can kayıplarıyla gündeme gelen HABAŞ gibi ağır sanayi devlerinin patronları tarafından yaptırılmış olması, üzerinde ciddiyetle durulması gereken etik ve sosyolojik bir çelişkiyi barındırmaktadır.

Ağır sanayinin kalbi konumundaki bir ilçede mesleki eğitimin desteklenmesi kağıt üzerinde rasyonel görünebilir. Ancak eğitim, gençlere farklı hayat seçenekleri sunan bir sosyal mobilite aracı olmaktan çıkıp, yalnızca bölgedeki fabrikaların "maliyet etkin" mavi yakalı ihtiyacını karşılayan bir yapıya dönüştüğünde, orada eğitimden değil; insan hayatının araçsallaştırılmasından bahsedilir.

İş sağlığı ve güvenliği (İSG) kültürünün kurumsallaşamadığı, en deneyimli işçilerin dahi hayati risk altında çalıştığı tesislere, eğitim ve staj adı altında lise çağındaki çocukların sokulması, MESEM sisteminin en karanlık yüzüdür. Bu sistem, gençleri meslek sahibi yapma vitrini altında, sanayicinin ucuz ve esnek işgücü talebini devlet teşvikleriyle süsleyerek karşılayan bir mekanizmaya dönüşme riski taşımaktadır. Patronların ilçeye okul yaptırması bir "sosyal sorumluluk" projesi gibi sunulurken; aynı okullardan mezun olan veya bu okullarda okurken staja gönderilen gençlerin, gerekli güvenlik önlemlerinin alınmadığı o fabrikalarda hayatlarını riske atması, sermayenin hayırseverlik illüzyonunu parçalamaktadır.

Bu kısır döngüyü kırmak ve Aliağa'daki gençlerin kaderini ağır sanayinin insafına bırakmamak için acil, teknik ve yapısal reformlara ihtiyaç vardır.

Eğitim Altyapısında Çeşitlilik ve Fırsat Eşitliği Aliağa’nın acilen bir Fen Lisesi'ne ve nitelikli akademik eğitim veren anadolu liselerine ihtiyacı vardır. Bölgedeki gençlere biçilen yegane rol "makine operatörü" veya "kaynak ustası" olmak değildir. Gençler, dilerlerse o fabrikaların üretim bantlarını tasarlayacak mühendisler, iş güvenliği standartlarını denetleyecek uzmanlar veya sanayi hukuku üzerine çalışacak hukukçular olma hakkına sahip olmalıdır. Eğitim, sanayinin siparişi üzerine değil; bireyin potansiyeline göre şekillenmelidir.

MESEM ve Stajyer Çalıştırma Rejiminin Radikal Revizyonu Özellikle "tehlikeli" ve "çok tehlikeli" sınıfta yer alan ağır sanayi tesislerinde, MESEM kapsamında veya stajyer statüsünde 18 yaş altı öğrencilerin üretim sahasına sokulması kesin hatlarla sınırlandırılmalı ve denetimler bağımsız kurullarca yapılmalıdır. Öğrencilerin işgücü açığını kapatmak için birer "ucuz eleman" olarak kullanılması engellenmeli, staj süreçleri sadece gözlem ve risksiz eğitim alanlarıyla sınırlandırılmalıdır.

Sıfır Toleranslı İSG Denetimi ve Kurumsal Sorumluluk Okul yaptırmak, şirketler için iş kazalarının veya alınmayan güvenlik önlemlerinin bir telafisi ya da "PR kalkanı" olamaz. HABAŞ ve benzeri ağır sanayi kuruluşlarında yaşanan patlamalar ve can kayıpları, göstermelik para cezalarıyla geçiştirilemez. İş cinayetlerine ve ağır ihmallere karışan şirketlerin, kamu teşviklerinden ve MESEM gibi devlet destekli işgücü sağlama programlarından derhal men edilmesi gerekmektedir.

Aliağa’da yükselen dumanların arasında kaybolan genç hayatlar, Türkiye’nin sanayileşme politikasının insan onuruyla nasıl bağdaştırılacağı konusunda bir turnusol kağıdıdır. Gerçek bir kalkınma, üretim tonajıyla veya ihracat rakamlarıyla değil; o üretimi yapan insanın, mesleki eğitim alan gencin yaşam hakkına duyulan saygıyla ölçülür. Gençleri ağır sanayinin çarkları arasında öğütülecek birer hammadde olarak gören bu anlayış terk edilmeli; eğitim, insanı yaşatan ve yücelten asıl işlevine geri döndürülmelidir.

HAKAN DOĞANAY  I  12.11.2026  I  İzmir Gündem Haber 

www.instagram.com/aliagagundemhaber

www.instagram.com/hakandoganayofficial

 

 

Yayınlanma: 12.11.2026 - 06:05
# aliağa # Habaş # eğitim # Sanayi # Paradoks # MESEM # Mesleki Teknik Anadolu Lisesi # Aliağa Gündem Haber # Hakan Doğanay
Son Haberler

FOÇA KAYMAKAMININ MAKAM ARACINA YÖNELİK İDDİALAR

17.11.2026 - 06:13

DİKİLİ'DE JEOTERMAL KRİZİ DEVAM EDİYOR

13.11.2026 - 02:51

İZMİR İTFAİYESİ BACA TEMİZLİĞİ KONUSUNDA UYARDI

13.11.2026 - 02:45

İZMİR'DE ARA TATİL ÇOCUK ŞENLİĞİ BAŞLIYOR

13.11.2026 - 02:42

MANİSA'DA BESİM DUTLULU REST ÇEKTİ

13.11.2026 - 02:34

İZSU 2027 BÜTÇESİNDE EN BÜYÜ PAY ÇEVRE YATIRIMLARINA

13.11.2026 - 02:31

İZMİR GAZİEMİR'E ŞEHİT ATEŞİ DÜŞTÜ

13.11.2026 - 02:25

UEFA LİGİNDE KAYBETTİK TÜRKİYE 1 BELÇİKA 2

13.11.2026 - 02:06

İMAMOĞLU'NUN AVUKATI DAHİL 8 KİŞİYE TAHLİYE

13.11.2026 - 01:52

MALATYA'DA HELİKOPTER DÜŞTÜ 4 ŞEHİDİMİZ VAR

13.11.2026 - 01:49
Son Makaleler

ALİAĞA'NIN SANAYİ VE EĞİTİM PARADOKSU

MENEMEN İÇİN YENİ BAŞLANGIÇ

FOÇA BAŞKANI FIÇI , BAYRAMI ESNAFA ZEHİR ETTİ

KAFAMDA CHP'Lİ DELİ SORULAR

KİMİN AKLINA GELİRDİ BÖYLE BİR 21 MART

KEMERALTI 9 / YAVUZ KİTABEVİ

FOÇA O MEŞHUR DEVE GİBİ

CHP'YE ÖNERİM VAR

BİR DAKİKANI AYIRIP OKUR MUSUN?

KÖTÜ, IŞIKLA SIVANIR MI?

Kategoriler
Aliağa Balçova Bayındır Bayraklı Bergama Beydağ Bornova Buca Çeşme Çiğli Dikili Dünya Ege Etkinlik Foça Gaziemir Gezi & Gastronmi GÜNCEL Güzelbahçe İzmir Karabağlar Karaburun Karşıyaka Kemalpaşa Kınık Kiraz Konak Menderes Menemen Narlıdere Ödemiş Sağlık Seferihisar Selçuk SİYASET Spor Tire Torbalı Urla